Polikistik Over Sendromu

Polikistik Over Sendromu dediğimiz durum yumurtalıkların ultrason ile görüntüsünde follikül dediğimiz yapıların teşbih tanesi gibi yumurtalığın çevresine dizilmiş halidir.

Yüz kadını incelediğimizde yaklaşık 15-20 sinde yumurtalık yapısı bu şekilde görülür. Bu görüntü her zaman hastalık göstergesi olmaz.

Eşlik eden adet düzensizliği, obezite, kıllanma, sivilce, kısırlık şikayeti de varsa o zaman hastalıktan bahsedilebilir.

Polikistik Over Sendromu

Polikistik Over Sendromu Nedir?

Polikistik over sendromu adet gecikmeleri, bel bölgesinde kilo artışı, tüylenme, akne, kısırlık gibi şikayetlere sebep olan yumurtalıklardan kaynaklı sistemik bir rahatsızlıktır.  Hastaların kliniğe gelişi  evli değil veya çocuk isteği yoksa  adet düzensizliği, tüylenme, kilo artışı bazen sadece sivilce olabilir.  Evli ve çocuk istemi varsa kısırlık şikayeti ön planda olabilir.  Tedavide hastanın isteğine göre, şikayetlerin önceliğine göre değiştirilir.

Polikistik over sendromu tanısı nasıldır?

Hastalığın tanısı 3 kritere göre konulur;

  1. Ultrason ile muayenesinde yumurtalıkların polikistik görülmesi
  2. Adet düzensizliği. Bu seyrek adet olma veya adet görmeme şeklinde olabilir
  3. Klinikte androjen dediğimiz erkeklik hormonunun artışına bağlı kıllanma, akne, saç dökülmesi, vücutta yağ dağılımında değişim ve kanda bazı bununla ilişkili DHEAS, serbest testosteron, androstendion, LH gibi hormonlar yüsek çıkabilir.

PCOS doğurgan çağda en sık görülen endokrin hastalıktır.%5 sıklıkta görülür. Tanı için yukarda saydığımız kriterlerden ikisinin varlığı yeterlidir.  Bazen hasta  sadece akne şikayetiyle cildiye uzmanına, bazen de kilo problemi nedeniyle diyetisyene başvurabilir. Hastanın muayenesinde polikistik over hastalığından şüphelenilirse kadın hastalıkları uzmanına konsülte edilmelidir. Çünkü polikistik over sendromu uzun dönem  komplikasyonları olan bir hastalıktır.

Polikistik over sendromunun sebepleri nelerdir?

Çok sık görülmesine rağmen hala tam olarak sebebi bilinmemektedir.   genetik yatkınlığı olan hastalarda çevresel faktörlerin eklenmesiyle ortaya  çıktığı kabul edilir.  bu çevresel faktörler içinde en önemlisi sağlıksız beslenmedir. Hastalardan genelde sonradan adetlerim gecikti, tüylenmem arttı, sivilceler çıktı diye şikayetler duyarız. Biraz hikayeyi derinleştirdiğimizde  kilo almaya başladıkça şikayetlerin daha da arttığı,  kilo kolay veremediklerini belirtirler.  Bu  hastalarda kilo vermelerini sağladıkça şikayetleri yavaş yavaş gerilemeye de başlar.

Polikistik over sendromunda belirtiler nelerdir?

1. Hastanın klinik şikayetleri:

Hastaların çoğunda ilk adet gördükleri yaşla birlikte kilo alımı, adet düzensizliği, akne, kıllanma şikayeti ile başlar.

  1. En sık adetlerde gecikme şekline düzensizlikten bahsedilir,
  2. Kıllanma şikayeti olan hastaların %90 ında polikistik over sendromu vardır,
  3. Obezite de özellikle yağ dağılımının bel bölgesinde olması  önemlidir.  Obezite kısırlık, kıllanma ve adet gecikmesine sebep olur,
  4. Akne,
  5. Erkek tipi saç dökülmesi,
  6. Kısırlık.

2. Hastanın jinekolojik muayenesi:

Ultrason ile yapılan muayenede yumurtalığın çevresine inci tanesi gibi dizilmiş folliküller tipiktir. Bu nedenle bu hastalara incili kadın denilirdi.  Klinik şikayet ve laboratuar bulguları yoksa tek başına bu  görüntü hastalık tanısı için yetersizdir.

3. Kanda hormon değerleri:

  1. hiperandrojenemi , DHEAS, serbest testosteron,  androstendion yüksekliği, LH/FSH 2.5 üzerinde olması,
  2. prolaktin hormon yüksekliği,
  3. insülin direnci.

Polikistik over sendromu ve kısırlık tedavisi

Polikistik over sendromu olan hasta kısırlık şikayeti ile geliyorsa önce varsa obezite problemi ele alınmalıdır.  Hastanın BMI 27 nin altına düşürülmelidir. LH hormonu yüksek olan hastalarda gebelik olsa bile düşük riski  yüksektir. Bu hastalarda çocuk tedavisi öncesi doğum kontrol hapı kullanmak başarıyı artırır.

Hastanın kilo vermesini sağladık  ve hormon değerlerini düşürdüysek yumurtaları uyararak tedaviye başlayabiliriz.  İlk tedavide seçtiğimiz ilaç klomifen sitrat etken maddesindeki ilaçtır.  Eğer bu ilaçla  3 ay içinde yumurtlama olmazsa iğne ile yumurtalıklar uyarılır.  Klomen ilacının 6 aydan daha uzun kullanılmaması gerekir.

Polikistik overli hastalarda tedavi yüz güldürücü sonuçlar verir.  Fakat yumurtalıkları uyarma tedavisine diyet gerekirse şeker ilaçları gibi ek tedaviler eklenmelidir.

Op. Dr. Ümmügülsüm SOYTÜRK

Kadın Hastalıkları ve Doğum